Dit verhaal gaat over vastzitten. Over het gevoel dat je iets kwijt bent, zonder precies te weten wat.
Gijs zit tegenover me en hij baalt. Van het leven, van hoe dingen lopen, van alles om hem heen. Wat hij vooral doet, is kijken naar omstandigheden en naar andere mensen. Dat voelt heel logisch en doen we bijna allemaal.
In het gesprek wordt langzaam duidelijk dat Gijs heel goed weet hoe het zit. Hij heeft kennis genoeg, kan goed reflecteren en heeft een scherpe blik bij anderen. Alleen bij zichzelf stopt het. Daar zit weerstand, want naar jezelf kijken betekent dat je iets moet erkennen en dat kan spannend zijn.
Dit verhaal laat zien hoe makkelijk het is om het verleden te gebruiken als excuus om niet in beweging te komen. Hoe oude verhalen veilig voelen, zelfs als ze je geen plezier meer geven. En hoe je jezelf kunt bezighouden met zorgen voor anderen, terwijl je jezelf steeds verder naar de achtergrond schuift.
Dit is, denk ik, een herkenbare spiegel. Misschien zie je iets van Gijs in jezelf. Misschien voel je waar jij je hoofd een beetje in het zand steekt. En misschien merk je dat verandering begint op het moment dat je besluit om weer eerlijk naar jezelf te kijken.
Tegenover mij zit Gijs, volledig in de weerstand en niet bereid te kijken in zijn eigen spiegel.
‘Wat ben je kwijt Gijs?’
Hij trekt zijn schouders op en er glijdt een gefrustreerde grijns over zijn gezicht.
‘Het leven, ik ben het leven kwijt.’
‘Wie creëert jouw leven Gijs?’
Hij kijkt mij met een verbaasde blik aan en zegt, ‘de omstandigheden waarin ik verkeer.’ Ongemakkelijk schuift hij op zijn stoel heen en weer.
Ik schud ontkennend mijn hoofd. ‘De omstandigheden waarin je verkeert zijn de gevolgen.’
Op dat moment gebeurt er iets met Gijs. In een heel kort ogenblik zie ik dat hij heel goed doorheeft waar het over gaat en welke richting we opgaan. Dat dit niet de richting is waar hij heen wil laat zijn gesloten houding zien. Ik negeer alle signalen en ga verder.
‘Stel dat dat klopt Gijs, wat vertelt dat dan? Hoe ben je hierin terecht gekomen? Wat heb je gedaan of juist niét gedaan? Wat heb je genegeerd of juist niét genegeerd? Ik heb naar je zitten luisteren en het valt me op dat je je zo focust op anderen dat je jezelf vergeet. Je vindt het belangrijk dat de mensen om je heen zich bewust zijn van wie ze zijn, maar wie ben jij Gijs? Je vindt het belangrijk om de mens te zien achter de functie. Zie jij ook jezelf Gijs?’
Ik blijf stil.. Gijs ook.
‘Er is een reden dat jij jezelf niet wilt zien. Je hebt alle kennis in huis om goed te kunnen reflecteren op jezelf, alle kennis om te weten wie je bent. En toch is er iets dat je tegenhoudt, iets dat zo sterk is dat het je alle plezier in het leven ontneemt. Ik wil weten wat dat is Gijs!’
Zijn blik is koud wanneer hij zegt, ‘geen idee, vind ik ook niet interessant. Ik wil gewoon weer doen wat ik altijd deed.’
‘En wat is dat Gijs? Met je kop in het zand heel goed voor anderen zorgen? Alle focus zo op anderen leggen dat er geen ruimte over blijft voor jou? Want dat komt namelijk mooi uit wanneer je alleen maar met anderen aan de slag wilt en niet met jezelf.’
Ik sta op en schenk een glas water voor hem in. Hij kijkt mij aan en zegt, ‘wat een spiegel!’
‘Wat de reden ook is Gijs, deze ligt achter je. En toch gebruik je dit iedere dag weer om maar niet in beweging te hoeven komen.’
In de stilte die viel lagen meer woorden dan er ooit waren uitgesproken.
Wat achter hem lag, was voor Gijs een veilige plek om verandering te ontwijken, maar het verleden is een les, geen verblijfplaats.
Je verleden bepaalt niet je toekomst, tenzij jij dat toestaat.
Verandering begint wanneer je stopt met het herhalen van oude verhalen. Het verleden is klaar met jou… nu jij nog met het verleden.