Stress de baas

Jouw kernwaarden

Kernwaarden als basis voor de keuzes die jou richting geven

Kernwaarden als innerlijke richtinggever

Kernwaarden zijn de principes die voor jou richting geven aan wat je belangrijk vindt en hoe je handelt. Ze zitten onder je keuzes, vaak zonder dat je er bewust bij stilstaat. Ze bepalen hoe je reageert in lastige situaties, waar je energie van krijgt en waar je juist op leegloopt. Je kunt ze zien als een innerlijk kompas. Als dat kompas helder staat, voel je meer rust en duidelijkheid in jezelf.

Kernwaarden zijn belangrijk omdat ze houvast geven. Ze helpen je kiezen in situaties waarin meerdere opties mogelijk zijn. Niet op basis van wat hoort of wat anderen verwachten, maar op basis van wat voor jou klopt. Dat maakt je gedrag consistenter. Mensen om je heen ervaren je dan als duidelijker en betrouwbaarder. Voor jezelf voelt het vaak als minder twijfel en minder innerlijke ruis.

Kiezen geeft focus en rust

Het is helpend om een paar kernwaarden te kiezen in plaats van heel veel. Je brein kan maar met een beperkt aantal richtlijnen tegelijk werken. Als alles belangrijk is, wordt niets echt leidend. Door te kiezen, dwing je jezelf om scherp te worden. Je maakt expliciet waar je voor staat en waar je dus ook niet altijd voor kiest. Dat vraagt eerlijkheid. Soms betekent het dat je ziet dat je huidige leven niet helemaal aansluit bij wat je zegt belangrijk te vinden.

Leven naar je kernwaarden betekent dat je ze meeneemt in je dagelijkse beslissingen. In werk, in relaties, in hoe je met jezelf omgaat. Daarbij is het belangrijk dat je regelmatig checkt of je keuzes nog passen bij wat voor jou wezenlijk is. Dat vraagt aandacht en soms bijsturen. Je merkt vaak dat je meer energie krijgt van keuzes die in lijn zijn met je waarden, zelfs als ze spannend zijn.

Wat er gebeurt als je daar niet naar leeft

Wanneer je niet leeft naar je kernwaarden, ontstaat er vaak spanning. Je kunt dat merken als onrust, irritatie, vermoeidheid of het gevoel dat je jezelf een beetje kwijtraakt. Je doet dan dingen die misschien logisch lijken of praktisch zijn, maar die vanbinnen schuren. Op de lange termijn kan dat leiden tot cynisme, verlies van motivatie of afstand tot jezelf en anderen. Dat gebeurt meestal niet ineens, maar stap voor stap.

Kernwaarden zijn geen vaststaand iets voor het leven. Ze kunnen verschuiven door ervaringen, leeftijd en context. Daarom is het zinvol om ze af en toe opnieuw te onderzoeken. Objectief gezien werken kernwaarden vooral goed als ze concreet zijn, doorleefd voelen en terugkomen in je gedrag. Woorden op papier zonder vertaling naar actie hebben weinig effect.

Samengevat geven kernwaarden richting, helderheid en samenhang. Kiezen maakt ze bruikbaar. Ernaar leven vergroot je gevoel van eigen regie. Ze negeren kost vaak meer energie dan je denkt.

Wat zijn jouw kernwaarden?

Kernwaarden als sleutel om stress de baas te worden

Stress ontstaat meestal niet door drukte alleen.
Stress ontstaat wanneer je langere tijd leeft op een manier die niet klopt voor jou.

Dat gebeurt wanneer je:

  • ja zegt terwijl je nee voelt

  • jezelf aanpast om spanning te vermijden

  • doorgaat terwijl je lijf signalen geeft

  • keuzes maakt die tegen je gevoel ingaan

Je systeem voelt dit feilloos aan, je lichaam blijft alert, en je hoofd blijft aan. Dit is een signaal dat jouw kernwaarden worden overschreden. Kernwaarden zijn interne richtlijnen. Ze laten zien wat voor jou essentieel is om je veilig, rustig en in balans te voelen. Wanneer je daar structureel van afwijkt, ontstaat chronische stress.

 

Automatische piloot

Veel mensen kennen hun kernwaarden niet bewust. Ze leven op automatische piloot.

Typische stressklachten die hieruit ontstaan:

  • een constant gevoel van onrust

  • moeite met ontspannen

  • vermoeidheid die niet weggaat met slapen

  • irritatie zonder duidelijke reden

  • twijfel bij simpele keuzes

  • schuldgevoel als je rust neemt

 

Het gevolg hiervan is vaak:

  • jezelf kwijtraken

  • jezelf niet serieus nemen

  • leven naar verwachtingen van anderen

  • het gevoel dat je geleefd wordt

Die innerlijke spanning blijft aanwezig, en die spanning kost elke dag energie.

 

Wat kernwaarden doen voor je stressniveau

Kernwaarden brengen interne helderheid en helderheid geeft rust.

Wanneer je weet wat voor jou belangrijk is:

  • maak je sneller keuzes

  • twijfel je minder

  • voel je sneller je grens

  • hoef je minder te pleasen

  • ervaar je meer ontspanning in je lichaam

Je zenuwstelsel reageert op duidelijkheid. Zodra jij duidelijk bent, kan je systeem ontspannen. Kernwaarden werken als een intern kompas.
Ze wijzen je steeds terug naar wat klopt voor jou.

 

Wat zijn kernwaarden en wat zijn ze niet?

Kernwaarden zijn:

  • persoonlijk

  • diepgeworteld

  • voelbaar in je lijf

  • zichtbaar in gedrag

Kernwaarden zijn niet:

  • doelen

  • rollen

  • verwachtingen van anderen

  • hoe je denkt dat je hoort te zijn

Voorbeeld:
Rust is een kernwaarde. Succes is dat niet. Succes kan een gevolg zijn van leven naar je waarden.

 

Een kernwaarde heeft pas effect als je ernaar handelt.

Gebruik deze check bij stressvolle situaties:

  • Klopt dit met wat belangrijk is voor mij

  • Wat zou ik doen als ik mijn kernwaarde serieus neem

  • Welke kleine aanpassing kan ik vandaag maken

Een kleine stap is genoeg. Je zenuwstelsel reageert al op een klein signaal van trouw zijn aan jezelf.

Kernwaardenlijst

Hoeveel kernwaarden?

Voor de meeste mensen werken drie tot vijf kernwaarden het best. Dat is geen toeval. Je brein kan maar een beperkt aantal richtlijnen tegelijk actief gebruiken. Met één of twee wordt het te smal. Met zes of meer vervaagt de focus en gebruik je ze minder in het dagelijks leven.

Drie kernwaarden geven duidelijkheid en scherpte. Vijf geeft wat meer nuance en speelruimte. Meer dan dat wordt vaak een lijstje in plaats van een richtinggever.

Hoe je ze gebruikt

Kernwaarden werken pas als je ze vertaalt naar gedrag. Dat vraagt bewust gebruik, niet alleen herkenning.

Begin met ze concreet maken
Schrijf bij elke kernwaarde wat die voor jou betekent in gedrag. Bijvoorbeeld hoe je spreekt, waar je ja tegen zegt en waar je nee tegen zegt. Een kernwaarde zonder gedragsvertaling blijft vaag.

Gebruik ze als check bij keuzes

Bij twijfel stel je jezelf een simpele vraag. Past deze keuze bij mijn kernwaarden. Dat kan bij grote beslissingen, maar juist ook bij kleine dagelijkse dingen. Hoe je je agenda vult, hoe je reageert in een gesprek, hoe je met je energie omgaat.

Gebruik ze als signaal bij onrust

Merk je irritatie, leegte of spanning, dan kun je terugkijken. Welke kernwaarde wordt hier geraakt of genegeerd. Dat maakt onrust informatie in plaats van iets dat weg moet.

Gebruik ze in relaties

Je kunt kernwaarden gebruiken om duidelijker te communiceren. Door te benoemen wat voor jou belangrijk is, voorkom je misverstanden. Dat gaat niet over gelijk krijgen, maar over jezelf laten zien.

Gebruik ze om bij te sturen

Leven naar kernwaarden gaat niet foutloos. Je gebruikt ze om regelmatig bij te stellen. Niet streng, wel eerlijk. Zie het als een kompas dat je opnieuw richt, niet als een meetlat waar je langs wordt gelegd.

 

Samengevat:
Drie tot vijf kernwaarden is werkbaar
Maak ze concreet in gedrag
Gebruik ze bij keuzes en twijfel
Zie onrust als een signaal
Gebruik ze om bij te sturen, niet om jezelf te veroordelen

 

Kernwaardenlijst

 

  • Aandacht voor details: nauwkeurige en zorgvuldige aandacht besteden aan alle aspecten van een taak of situatie, om fouten te minimaliseren en kwaliteit te garanderen.
  • Aanpassingsvermogen: het vermogen om effectief te reageren op veranderende omstandigheden en uitdagingen.
  • Aanvaarding: het erkennen en accepteren van verschillende situaties of meningen zoals ze zijn.
  • Ambitie: een sterke drang naar persoonlijke vooruitgang of succes.
  • Authenticiteit: echt en oprecht zijn, trouw aan jezelf.
  • Avontuurlijkheid: bereidheid om nieuwe en risicovolle ervaringen aan te gaan.
  • Balans: het behouden van een evenwichtige verhouding tussen verschillende aspecten van het leven.
  • Behulpzaamheid: de bereidheid om anderen te helpen of bij te staan.
  • Betrokkenheid: toewijding of verbondenheid met een taak of doel.
  • Bewustzijn: bewust zijn van jezelf, anderen en de omgeving.
  • Creativiteit: het vermogen om originele en vernieuwende ideeën of dingen te bedenken.
  • Dankbaarheid: waardering en erkenning voor wat men heeft of ontvangt.
  • Discipline: zelfbeheersing en het vermogen om gestructureerd en georganiseerd te werken.
  • Diversiteit: waardering en inclusie van verschillende culturen, perspectieven en achtergronden.
  • Duurzaamheid: aandacht voor het behoud van natuurlijke hulpbronnen en het milieu voor toekomstige generaties.
  • Echtheid: zonder valse pretenties, eerlijk en authentiek zijn.
  • Eerlijkheid: op een oprechte en betrouwbare manier handelen.
  • Efficiëntie: effectief en productief zijn met minimale verspilling van tijd en middelen.
  • Empathie: het vermogen om de gevoelens en emoties van anderen te begrijpen en te delen.
  • Energie: vitaliteit en kracht in actie of prestatie.
  • Enthousiasme: grote opwinding en belangstelling voor iets.
  • Flexibiliteit: het vermogen om zich gemakkelijk aan te passen aan nieuwe situaties of veranderingen.
  • Focus: geconcentreerde aandacht op een taak of doel.
  • Gedrevenheid: sterke motivatie om bepaalde doelen te bereiken.
  • Geduld: het vermogen om rustig te wachten of problemen te verdragen zonder frustratie.
  • Geestigheid: snel en slim kunnen reageren in humoristische situaties.
  • Gelijkheid: gelijkwaardige behandeling en kansen voor iedereen.
  • Geluk: een staat van welzijn en tevredenheid.
  • Generositeit: vrijgevig zijn, vaak in termen van het delen of geven aan anderen.
  • Gezondheid: de staat van fysiek, mentaal en sociaal welzijn.
  • Groei: ontwikkeling in persoonlijke, professionele of fysieke aspecten.
  • Harmonie: vreedzame en vriendelijke relaties onderhouden.
  • Hoop: een positieve verwachting voor de toekomst.
  • Humor: het vermogen om te lachen en plezier te maken.
  • Idealisme: streven naar en geloven in perfecte standaarden en waarden.
  • Inclusiviteit: iedereen betrekken en accepteren, ongeacht verschillen.
  • Innovatie: het introduceren van nieuwe ideeën, producten of methoden.
  • Inspiratie: anderen motiveren of het idee voor iets creatiefs geven.
  • Integriteit: eerlijk en moreel juist handelen.
  • Intelligentie: het vermogen om te leren, begrijpen en problemen op te lossen.
  • Kalmte: rustig en onverstoorbaar blijven, zelfs in moeilijke situaties.
  • Kameraadschap: vriendschap en solidariteit binnen een groep.
  • Kansen: mogelijkheden zien en benutten.
  • Kennis: de opgebouwde informatie, begrip en vaardigheden die men heeft verworven door ervaring of educatie.
  • Kwaliteit: de mate van uitmuntendheid van iets, vaak een hoge standaard.
  • Leiderschap: de vaardigheid om anderen te leiden, te inspireren en te managen.
  • Leren: het proces van het verwerven van nieuwe kennis of vaardigheden.
  • Liefde: een diepe, affectieve emotie of gevoel van warme persoonlijke gehechtheid.
  • Loyaliteit: sterke toewijding of trouw aan iemand of iets.
  • Mededogen: het voelen van empathie en zorg voor het lijden van anderen.
  • Moed: de mentale of morele kracht om gevaar, angst of moeilijkheden te trotseren.
  • Nauwkeurigheid: de precisie en correctheid in actie of oordeel.
  • Nederigheid: een bescheiden mening van de eigen belangrijkheid hebben.
  • Nieuwsgierigheid: een sterke wens om meer te weten te komen of dingen te onderzoeken.
  • Ondernemend: initiatiefrijk, bereid om nieuwe projecten of kansen aan te pakken.
  • Ondernemingszin: de drang om nieuwe bedrijven of ondernemingen te starten en te ontwikkelen.
  • Onafhankelijkheid: zelfstandig zijn zonder afhankelijkheid van anderen.
  • Ontplooiing: het proces van het ontwikkelen van iemands capaciteiten en mogelijkheden.
  • Ontspanning: rust nemen en ontstressen van het dagelijkse leven.
  • Ontwikkeling: de actie van het ontwikkelen of de staat van ontwikkeld zijn.
  • Openheid: bereidheid om nieuwe ideeën te accepteren en meningen eerlijk te delen.
  • Optimisme: een houding van positieve verwachtingen voor de toekomst.
  • Orde: een staat van netheid, structuur en regelmaat.
  • Originaliteit: de kwaliteit van nieuw en uniek zijn, in tegenstelling tot een kopie of imitatie.
  • Passie: sterke emotie of enthousiasme voor iets.
  • Persoonlijke groei: de ontwikkeling van aspecten van iemands persoonlijkheid of mogelijkheden.
  • Plezier: een gevoel van genot of vreugde.
  • Professionaliteit: het tonen van bekwaamheid, oordeelkundigheid en respect in een beroep.
  • Respect: erkenning en waardering voor de rechten, overtuigingen en praktijken van anderen.
  • Resultaatgericht: gefocust op het bereiken van specifieke doelstellingen of resultaten.
  • Samenwerking: het samenwerken met anderen om een doel te bereiken.
  • Solidariteit: eenheid of overeenkomst van gevoel of actie, vooral tussen individuen met gemeenschappelijke belangen.
  • Sportiviteit: eerlijk en respectvol gedrag tijdens sport en competitie.
  • Stabiliteit: de kwaliteit van het constant of onveranderlijk zijn, in emotionele of fysieke zin.
  • Standvastigheid: vastberaden en standvastig zijn in overtuigingen of acties.
  • Sterkte: de kwaliteit of staat van fysiek, mentaal of moreel sterk zijn.
  • Tevredenheid: een staat van bevrediging of tevreden zijn.
  • Toegankelijkheid: makkelijk te benaderen, bereiken of begrijpen.
  • Toewijding: sterke inzet of toewijding aan een taak of doel.
  • Transparantie: openheid, helderheid en eerlijkheid in communicatie en actie.
  • Trouw: standvastig in trouw, betrouwbaarheid en eerlijkheid.
  • Vastberadenheid: sterk in het besluit om een bepaald doel of pad te volgen.
  • Veerkracht: het vermogen om snel te herstellen van moeilijkheden; mentale veerkracht.
  • Veelzijdigheid: de kwaliteit van het hebben van veel vaardigheden of bekwaamheden.
  • Verantwoordelijkheid: de plicht om zorg te dragen voor iets of iemand.
  • Verbeelding: het vermogen om ideeën of beelden in de geest te creëren.
  • Verbetering: het proces van het beter maken van iets.
  • Verdraagzaamheid: acceptatie en openstaan voor verschillen in anderen.
  • Vergevingsgezindheid: bereidheid om fouten of tekortkomingen te vergeven.
  • Vertrouwen: geloof in de betrouwbaarheid, waarheid of bekwaamheid van iemand of iets.
  • Vindingrijkheid: de bekwaamheid om inventieve en creatieve oplossingen te bedenken.
  • Voldoening: een gevoel van tevredenheid of geluk als gevolg van het bereiken van iets.
  • Vooruitgang: het proces van vooruitgaan of verbeteren.
  • Vreugde: een gevoel van groot geluk of plezier.
  • Vrijgevigheid: de kwaliteit van het zijn vrijgevig; vrijgevigheid in geven.
  • Vrijheid: de staat van vrij zijn, niet beperkt door beperkingen of controle.
  • Vriendschap: een hechte en genegen relatie tussen mensen die geen familie zijn.
  • Waardering: erkenning van de goede kwaliteiten van iemand of iets.
  • Wijsheid: diepgaande kennis, inzicht of oordeel dat vaak is verworven door levenservaring.
  • Zelfbeheersing: de beheersing van de eigen emoties, verlangens of acties, vooral onder druk.

 

Persoonlijk dienen kernwaarden als leidraad voor gedrag en beslissingen, helpen ze bij het navigeren door morele dilemma's en dragen ze bij aan zelfidentiteit en integriteit.

Kernwaarden in actie tegen stress

Kernwaarden gebruiken in het dagelijks leven

Je persoonlijke kernwaarden zijn dus de principes ie jij echt belangrijk vindt.
Ze sturen hoe jij je gedraagt, welke keuzes je maakt en hoe je in het leven staat. Deze waarden zijn diep verankerd in je persoonlijkheid en vormen de kern van wie je bent. Ze beïnvloeden je keuzes, hoe je met anderen omgaat, en hoe je betekenis en voldoening in het leven vindt. Kernwaarden hebben pas effect als je ze actief gebruikt. Zolang ze alleen woorden op papier zijn, verandert er niets in je stressniveau. 

 

Hoe gebruik je kernwaarden concreet?

Je gebruikt kernwaarden op drie momenten:

  • bij keuzes

  • bij grenzen

  • bij stresssignalen

Ik leg ze één voor één uit.

 

Kernwaarden gebruiken bij keuzes

Elke keuze vraagt iets van je. Een kernwaarde helpt je voelen of die keuze klopt.

Stappen:

  1. Sta stil bij de keuze die voor je ligt

  2. Check welke kernwaarde hier geraakt wordt

  3. Vraag jezelf af: wat past bij deze waarde

 

Voorbeeld 1
Je kernwaarde is rust. Je twijfelt of je nog een extra taak oppakt. Je voelt spanning in je lichaam. Dat is informatie, dat is een signaal.

Kernwaarde-check:

  • deze taak vraagt meer prikkels

  • rust wordt genegeerd

Keuze in lijn met je waarde:

  • je zegt nee

  • of je stelt het uit

  • of je maakt de taak kleiner

Gevolg:
je stress zakt, ook al blijft de situatie bestaan.

 

Je kunt kernwaarden zien als een gebruiksaanwijzing voor jezelf. Ze helpen je bij keuzes, grenzen en gedrag, vooral op momenten dat het spannend wordt. Stress ontstaat vaak niet alleen door de situatie zelf, maar door wat jij doet tegen je eigen waarden in.