Sommige verhalen blijven nog even bij je nadat een gesprek voorbij is. Omdat er iets in zit wat je herkent, iets menselijks. Het gesprek met Koen Timmer voor de podcast Van Huis Uit was er zo één.
Koen is 26 en vertelt open over een periode van ongeveer negen jaar waarin hij worstelde met een eetstoornis. Jarenlang wist bijna niemand ervan. Hij hield het voor zichzelf, verborg zijn eetbuien en deed wat zoveel mensen doen wanneer iets te dichtbij komt: hij probeerde ermee te leven.
Wat je aan de buitenkant niet ziet
Wat mij raakte, was hoe logisch zijn gedrag werd zodra we verder keken dan het eten.
Zijn emmer liep regelmatig over. Er gebeurde veel in zijn hoofd en in zijn leven. Hij werd gepest, voelde zich onzeker en was voortdurend op zoek naar grip. Eten werd een plek waar hij die grip even vond. Het gaf rust en veiligheid. Voor een moment hoefde er niets anders te zijn.
En dan kijk je ineens anders naar een eetbui.
Want van buitenaf zien we gedrag. We zien iemand eten, te hard werken, veel sporten, drinken, pleasen, doorgaan of zich terugtrekken. We hebben daar soms snel een mening over. Wat we minder snel zien, is wat iemand op dat moment probeert op te lossen.
Dat vind ik één van de mooiste dingen aan dit gesprek.
Wat je van huis uit meeneemt
Koen en ik praten natuurlijk over eten, zijn gewicht en zijn herstel. Tegelijkertijd gaat het gesprek eigenlijk over zoveel meer. Over controle, over schaamte, over gezien worden. Over de dingen die je thuis meekrijgt zonder dat iemand daar bewust voor kiest.
Bij Koen thuis werd weinig over emoties gesproken. Dat vertelt hij zonder verwijt. Zijn ouders hadden dat zelf ook nauwelijks geleerd. En daar zit voor mij precies de betekenis van Van Huis Uit. We krijgen allemaal iets mee. Mooie dingen, lastige dingen, gewoontes, overtuigingen en manieren om met het leven om te gaan. Veel daarvan zien we pas jaren later terug.
Soms in hoe hard we werken. Soms in hoe moeilijk we het vinden om hulp te vragen. Soms in hoe streng we tegen onszelf praten. En soms in onze relatie met eten.
Koen vertelt ook over zijn moeder, die geregeld bezig was met diëten en soms stiekem at. Als kind denk je daar weinig van. Je ziet gewoon wat er gebeurt. Later kun je ineens beseffen dat je ongemerkt iets hebt opgepikt. Voor Koen kreeg eten steeds meer iets stiekems. Iets wat niemand hoefde te zien.
Dat is hoe patronen vaak ontstaan. Niet met een duidelijk beginpunt. Er zijn verschillende gebeurtenissen, ervaringen en boodschappen die zich langzaam met elkaar verbinden.
Tijdens de podcast zei ik tegen Koen dat ik dan bijna zo’n tekening voor me zie waarbij je allemaal punten met elkaar moet verbinden. Pas als je ze achteraf bij elkaar brengt, ontstaat het plaatje.
Waarom doe je wat je doet?
Misschien werkt het voor veel van ons zo. We denken vaak dat we onszelf goed kennen, totdat we nieuwsgierig worden naar waarom we bepaalde dingen eigenlijk doen.
Waarom moet jij altijd doorgaan? Waarom voel je je schuldig wanneer je rust neemt? Waarom vind je het zo belangrijk wat een ander van je vindt? Waarom moet iets altijd goed, beter of perfect? En van wie heb je eigenlijk geleerd dat het zo hoort?
Koen begon zichzelf die vragen te stellen. Hij ging lezen, schrijven, mediteren, sporten vanuit een andere intentie en steeds meer kijken naar wie hij zelf was. Niet alleen naar zijn lichaam. Niet alleen naar wat hij at. Naar hemzelf.
Jezelf anders leren zien
Daar kwam ook zelfacceptatie bij kijken.
Hij vertelt in de podcast dat hij op een bepaald moment 74 kilo woog en in de spiegel nog steeds de jongen zag die ooit meer dan 100 kilo woog. Ieder beetje vet moest weg. Sporten werd iets wat moest. Zelfs blessures hielden hem soms niet tegen.
Je kunt aan de buitenkant dus veranderen en jezelf vanbinnen nog steeds op precies dezelfde manier bekijken. Dat vind ik zo'n belangrijk inzicht.
We proberen vaak iets aan ons gedrag te veranderen, terwijl we ondertussen dezelfde harde gesprekken met onszelf blijven voeren. We willen gezonder leven vanuit afkeer van ons lichaam. We willen rustiger worden terwijl we onszelf voortdurend opjagen. We willen meer zelfvertrouwen terwijl we iedere fout gebruiken als bewijs dat we tekortschieten.
Ergens onderweg moet er dan iets anders gebeuren. Je moet jezelf leren zien.
De mens achter het gedrag
Inmiddels gebruikt Koen zijn eigen ervaringen in zijn werk bij Gezond Doen met Koen. Hij begeleidt onder andere ondernemers en drukke professionals die worstelen met emotie-eten, stress-eten en eetbuien. Ook daar kijkt hij verder dan een voedingsschema. Wie zit er tegenover hem? Wat speelt er? Waar komt het gedrag vandaan? Welke behoefte zit eronder?
Precies daar vonden wij elkaar tijdens het gesprek. Want gedrag heeft een reden. Ook gedrag waar je zelf vanaf wilt.
Misschien heeft het je ooit geholpen. Misschien gaf het rust toen je nog geen andere manier kende. Misschien bood het controle op een moment waarop je die ergens anders kwijt was. Misschien heeft het je jarenlang door moeilijke momenten heen geholpen. Dan verdient dat gedrag soms eerst begrip voordat je het kunt veranderen.
Ook gewoon een mens
Aan het einde van ons gesprek zegt Koen iets wat voor mij veel zegt over waar hij nu staat. Zijn doel is niet meer om het allergezondste leven te leiden. Hij wil mentaal gezond zijn. Trots kunnen zijn op zichzelf. Blij kunnen zijn met wat hij doet.
En soms eet hij een zak chips. Soms gaat het minder. Soms loopt hij zelf ergens tegenaan. Omdat hij, zoals hij zelf zegt, ook gewoon een mens is.
Misschien raakte juist dat mij het meest. We zijn allemaal geneigd om te denken dat we ergens vanaf moeten zijn voordat we verder mogen. Dat je als coach alles op orde moet hebben. Dat je als therapeut alle antwoorden moet kennen. Dat je als ouder geen fouten mag maken. Dat herstel betekent dat er nooit meer een moeilijke dag komt.
Het leven werkt anders. We nemen ons verhaal mee. We leren ervan. We begrijpen steeds iets meer. En soms komen we opnieuw een stukje van onszelf tegen waarvan we dachten dat we het allang kenden.
Van Huis Uit
Dat is ook waar Van Huis Uit voor mij over gaat. Het gaat niet over schuld. Wel over begrijpen waar je vandaan komt. Want hoe beter je begrijpt wat jou heeft gevormd, hoe meer ruimte er ontstaat om zelf te bepalen wat je wilt meenemen. En wat je misschien ergens onderweg mag achterlaten.
In deze aflevering van Van Huis Uit hoor je het openhartige verhaal van Koen Timmer. Over zijn eetstoornis, pesten, controle, schaamte, zelfacceptatie, zijn gezin en uiteindelijk vooral over het leren kennen van zichzelf.
Een open gesprek dat op het eerste gezicht over eten gaat. Maar vanbinnen over veel meer dan dat.
Wil je de podcast kijken en/of luisteren? Dat kan op Spotify en YouTube.
Klik op de button hieronder!